All Creatures Great and Small

 Met al mijn zintuigen op scherp kijk ik voorzichtig het vliegtuig uit. Bij mijn eerste stap in het meer lopen de waterdruppels mijn lieslaarzen in Ik ben het me niet bewust.

Na anderhalf uur vliegen in de oude Otter waarbij de chauffeur de grootste moeite moest doen om ons, al pompend met de hand, in de lucht te houden zodat we niet voor eeuwig verzwolgen zouden worden door de koude Oceaan, zijn we op een meer geland en ben ik eindelijk aangekomen op dat stukje aarde waar ik al een jaar naar uitgekeken heb.

Katmai National Park, Alaska, waar geen mensen wonen maar beren; grizzlyberen.

Ik sta op de open toendra. Ik kan kilometers ver kijken en zie de mooiste en warmste herfstkleuren. Hier zijn geen bossen waar ik me achter kan verschuilen, hier zijn geen bomen waar ik in kan klimmen.

Ik heb ze ook niet nodig. Kwetsbaar maar vol verwachting en vol vertrouwen loop ik achter Chris aan.

Die morgen zijn we heel vroeg aangekomen bepakt met tassen vol camera apperatuur en een lunchpakket. Anderhalf uur lang worden we gebriefd, vertellen ze ons van hun ervaringen.

Dit kleine vrouwtje dat al dertig jaar, samen met haar man de piloot, en een select gezelschap “op bezoek”gaat bij de bewoners van dit stukje niet ontgonnen, natuurgebied. Zij kennen de beren en de beren kennen hun. Zij vertellen ons wat we wel én niet moeten doen.

Ze drukken ons op het hart dat we ons bewust moeten zijn van de bevoorrechte positie die we hebben door te kunnen en mogen genieten van dit stukje paradijs op aarde.

De verhalen die worden verteld lopen uiteen van adoptie door familieleden van weesjes als hun moeder is overleden, tot het “uit veiligheid parkeren” van berenkinderen door hun moeders bij de groep van Ken en Chris.

Beren zijn intelligent, vriendelijk, nieuwsgierig en opportunistisch. Chris verteld over de voorzichtigheid en soms angst van deze kolossale reuzen voor ons, mensen, omdat we zo onvoorspelbaar kunnen zijn. De rust en het vertrouwen als wij niet onvoorspelbaar of agressief zijn en daarom over onze lichaamstaal, die zo gelijk is aan die van hun, die, als je goed kijkt nieuwsgierigheid, dan respect en uiteindelijk rust uitstraalt.

Dit gaat door me heen terwijl ik over de toendra loop in de richting waarvan we hopen dat er zich een paar beren ophouden om zalmen te eten. Dit is de zalmentijd en dus de tijd van overvloed. Voor de winter invalt en ze in winterslaap gaan, moeten alle beren zich hebben volgegeten, zodat ze deze magere en koude periode doorkomen tot het weer voorjaar wordt. Ik probeer me voor te stellen hoe dit is: zeven maanden niet eten maar wel mijn jongen voeden van mijn eigen vetreserves. Proberen een hol te vinden waar ik veilig zal zijn voor mensen die mij kwaad kunnen en willen doen: jagers.

Ho!

Met deze gedachte wil ik vandaag niet door. Ik wil nu eindelijk, na al die jaren dat we wel beren hebben gezien maar altijd met ingebouwde veiligheidsmarge en enige reserves, me openstellen voor deze ervaring.

Als we de heuvel over zijn zien we onze eerste vrienden van die dag. Diverse beren zijn aan het vissen en de knalrode zalmen flitsen al kuitschietend door de rivier. Overenthousiast proberen we snel de camera's op te zetten. Onze snelle, houterige en schokkerige bewegingen laten de beren schrikken en, een beetje gelaten maar gematigd gehaast, verlaten ze dit deel van de rivier. Chris spreekt ons aan op ons domme gedrag en we beloven beterschap. We waren gewaarschuwd en zien dan nu ook het resultaat van onze eigen stommiteit. Kalmer en bedachtzamer lopen we verder en naderen dit keer stapvoets, en nog steeds vol in het zicht van de beren, een nieuwe plek. Rustig en met kalme bewegingen pakken we de camera's dit keer uit. Hierdoor blijkbaar niet gealarmeerd , gaan de beren, nadat ze even hebben bekeken of we dan écht geen kwaad in de zin hebben, dit keer gewoon door met vissen. Er valt een deken van rust over onze groep en ik kijk meer dan ik fotografeer. Een grizzlydame, die haar buik blijkbaar vol gegeten heeft loop op haar gemak mijn richting op. Ze is overduidelijk geïnteresseerd in wie ik ben. Met grote ogen blijft ze zowel mij als de vissen in de gaten houden terwijl ze oversteekt. Nu ik de tijd neem om op mijn gemak te kijken, zie ik inderdaad geen enkele vorm van agressie. Dit is nieuwsgierigheid en ik blijf haar dan ook recht aankijken. “Stand my ground” is wat me geleerd is dus dat zal ik dan maar doen.

Als ze op anderhalve meter genaderd is blijven we elkaar op ons gemak opnemen. Ik word warm van binnen en zie een heel mooi en heel kwetsbaar dier. Als ze zich na enige tijd omdraait en verder gaat met wat beren doen, prijs ik me gelukkig. Wat een ervaring.

Er komen een moeder met twee kinderen de heuvels af onze kant op. Ze worden gezien door de anderen een een paar “afgezanten”lopen de bezoekers tegemoet. Ze blijken elkaar te kennen en de moeder wordt hartelijk begroet door haar zuster. Het lijken net honden en ze geven elkaar kopjes en delen wat vriendschappelijke porren uit. Al stoeiend lopen ze onze kant op.

Bovenop de heuvel ligt een hele grote beer. Waar die vandaan gekomen is weet ik niet. Het is warm en ze ligt lui uit te buiken terwijl ze aan het zonnen is en een schuin oog op ons kan houden. Van bovenaf kan ze alles goed zien en we voelen ons beschermd. We laten ons zakken op de grond en eten, tussen de graten en afgekloven zalmenkoppen, onze lunch. Af en toe steekt er een beer zijn kop op boven het struikje waar ik naast zit. Blijkbaar vraagt die zich af waar we gebleven zijn. Gerustgesteld dat we er nog zijn en ons niets mankeert, laat ze zich weer terugzakken op haar vier poten.

De hele dag is een aaneenschakeling van dit soort ervaringen en ik blijf me verbazen over de vriendelijkheid, rust en acceptatie van deze dieren.

Ze zijn sociaal, voorspelbaar en hebben duidelijke familieverhoudingen.

Als ze ons aanvallen komt dat door ons eigen gedrag. We bedreigen ze, komen tussen moeders en hun kinderen of komen aan hun eten wat ze zo hard nodig hebben om te overleven.

Waarom wordt ons dit niet geleerd? Waarom leren we onjuiste dingen over deze dieren?

Terwijl wij allemaal, onder de indruk, gelukkig maar ook verdrietig over het vertrek, het vliegtuig weer ingaan, neem ik, terwijl de tranen me over de wangen lopen, het volgende voor:

In de voetstappen van de beide Charlie's (Charlie Russell en Charlie vander Graw) neem ik me voor zoveel mogelijk mensen hier over te vertellen.